व्याख्या (ख) हिउँको माझमा जन्मेको हाम्रो साहित्य कहिल्यै पनि एउटै पर्वत शृङ्खलाको भुलभुलैयामा बिलाउने छैन ।
प्रस्तुत कथन महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको जीवनीबाट लिइएको हो । यो अंश उनले वि.सं. २०१५ सालमा तत्कालीन सोभियत सङ्घमा आयोजित अफ्रो–एसियाली लेखक सम्मेलन मा व्यक्त गरेको मन्तव्यबाट उद्धृत गरिएको हो । यस मन्तव्यमा देवकोटाले नेपाली भाषा तथा साहित्यको वर्तमान अवस्था, यसको सम्भावना, विस्तार र विश्वसाहित्यसँग जोडिने क्षमताप्रति गहिरो आशावादिता दर्शाएका छन् ।
उक्त सम्मेलनमा आफ्नो धारणा प्रस्तुत गर्दै देवकोटाले नेपाली भाषा र साहित्यलाई अन्तर्राष्ट्रिय जगत्मा परिचित गराउने महत्त्वपूर्ण विचार व्यक्त गरेका थिए । उनका अनुसार नेपाली साहित्य हिमाल र पहाडको काखमा जन्मिएको भए पनि यसको विकास र प्रभाव केवल नेपालको भौगोलिक सीमाभित्र सीमित रहने छैन । हिमाली तथा पहाडी परिवेशमा विकसित भाषिक, सांस्कृतिक र जीवनानुभूतिका विविध पक्षहरूले नेपाली साहित्यलाई विशिष्ट पहिचान प्रदान गरेका छन् । समय, समाज र आधुनिक चेतनासँग समन्वय गर्दै यो साहित्य निरन्तर समृद्ध र परिष्कृत हुँदै गएको छ । देवकोटाले नेपाली साहित्यको भविष्यलाई हिमालबाट उत्पन्न हुने नदीहरूको यात्रासँग तुलना गरेका छन् । जसरी साना–साना खोला र नदीहरू विभिन्न भूभाग पार गर्दै अन्ततः विशाल समुद्रमा मिसिन्छन्, त्यसरी नै नेपाली साहित्यका विचार, भावना, मूल्य र सिर्जनात्मक उपलब्धिहरू पनि क्रमशः विश्वका विभिन्न कुनासम्म फैलिनेछन् । भौगोलिक दुर्गमता वा उचाइले साहित्यको विकास र प्रभावलाई सीमित गर्न सक्दैन; बरु नेपालको प्राकृतिक, सांस्कृतिक तथा सामाजिक विशिष्टताले नेपाली साहित्यलाई अझ मौलिक, जीवन्त र आकर्षक बनाएको छ । यही मौलिकताले अन्तर्राष्ट्रिय पाठक र समालोचकहरूको ध्यान आकृष्ट गरी नेपाली साहित्यलाई विश्वसाहित्यमा सम्मानजनक स्थान दिलाउने आधार तयार गर्दछ ।
निष्कर्षमा भन्नुपर्दा देवकोटाको यस अभिव्यक्तिले नेपाली भाषा र साहित्यको उज्ज्वल भविष्यप्रति उनको अटल विश्वासलाई स्पष्ट रूपमा उजागर गर्दछ । विश्वसाहित्यसँग सहयात्रा गर्दै नेपाली साहित्य अझ विकसित, समृद्ध र प्रभावशाली बन्ने तथा राष्ट्रिय संस्कृति र सभ्यताको उन्नयनमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउने आशा उनले व्यक्त गरेका छन् । त्यसैले नेपाली साहित्यको विकास, विस्तार र विश्वव्यापी प्रतिष्ठाको यात्रा अविराम रूपमा अघि बढिरहने भाव यस कथनमा अभिव्यक्त भएको छ ।